ضرورت راهبردی حضور بانوان در شورای شهر سمنان/علی‌کارگران، دکترای عمران و عضو هیأت علمی دانشگاه

سیر حضور بانوان در شورای شهر سمنان طی ادوار مختلف، نشان‌دهنده یک مسیر تکاملی نیست، بلکه نوسانی شدید ناشی از ساختار قدرت محلی می‌باشد‌.
دلیل این عدم ثبات را می‌توان در دوگانگی نمایندگی توصیفی (کمّیت) و ماهوی (کیفیت و تأثیرگذاری سیاست‌های شهری و عدالت اجتماعی) جستجو کرد که در سمنان بسیار مشهود است.
این پدیده به شدت به رویکرد جناح‌های سیاسی غالب در انتخابات وابسته است. در غیاب هرگونه الزام قانونی، لیست های انتخاباتی تنها مکانیسم افزایش یا کاهش حضور بانوان هستند.
داده‌های آماری حاکی از آن است که حضور بانوان در شورای شهر سمنان، نه برآمده از یک فرآیند شایسته‌سالارانه یا ساختاری، بلکه تابعی از معادلات سیاسی و ائتلاف‌های حاکم در هر دوره انتخاباتی است.

در دوره نخست، ۳ نماینده زن موفق به کسب ۴۳٪ از کرسی‌های شورا شدند. این نشان داد که پیش از آنکه تغییر در ترجیحات رأی دهندگان باشد، تابعی از تصمیمات و ائتلاف‌های سیاسی و جناحی در سطح نخبگان است. این موفقیت هرچند چشمگیر ولی موقتی و وابسته به پیروزی اصلاح طلبان بود و با تغییر چرخه قدرت و غلبه اصولگرایان در دوره‌های دوم و سوم، سهم بانوان در مدیریت شهری به ترتیب به ۱۴٪ و ۲۸٪ کاهش یافت که نشان‌دهنده شکنندگی جایگاه زنان در مواجهه با تغییرات جریان‌های سیاسی است.
در دوره چهارم، علیرغم افزایش ظرفیت شورا از ۷ به ۱۱ کرسی، سهم نسبی بانوان با ثابت ماندن تعداد آن‌ها (۲ نفر) به ۱۸٪ سقوط کرد. در نهایت، در دوره‌های پنجم و ششم، با رسیدن نرخ حضور زنان به صفر درصد، مدیریت شهری سمنان از پتانسیل‌های توسعه‌ای ناشی از تنوع جنسیتی محروم ماند. علاوه بر این، فقدان تخصصگرایی شهری در میان نمایندگان زن پیشین و ورود عمدتاً از طیف فرهنگی-آموزشی، چالش دیگری در مسیر گذار از مشارکت نمادین به مشارکت تخصصی است.

نقش‌آفرینی بانوان ضامن پویایی شورای شهر است و مشارکت آنان در انتخابات شوراها اهمیتی مضاعف دارد و یک ضرورت راهبردی محسوب می‌شود.
برای این منظور و دستیابی به حکمرانی شهری پایدار اتخاذ سیاست‌های زیر ضروری به نظر می‌رسد:

۱. نهادسازی مشارکت: اقدامی فراتر از برنامه‌‌های نمادین و واگذاری برخی از پست‌های مدیریتی در شهرداری به بانوان و مشارکت معنادار آنان در تصمیم‌گیریهای کلان شهری.

۲. بازتعریف اولویت‌های شهری: تدوین و اجرای سیاست‌های امنیت شهری با رویکرد خانواده‌محور برای افزایش زیست‌پذیری شهر.

۳. توسعه زیرساخت‌های اجتماعی: ایجاد مراکز تخصصی امور زنان و خانواده و ارتقای مراکز توانمندسازی اقشار آسیب‌پذیر (کودکان، نوجوانان و سالمندان).

۴. توسعه کالبدی و اجتماعی: طراحی و ایجاد فضاهای شهری ایمن و استاندارد برای فعالیت‌های ورزشی و اجتماعی بانوان.

۵. اصلاح ساختارهای انتخاباتی: تدوین الزامات قانونی جهت تضمین حداقل سهم مشخصی از کرسی‌های پارلمان شهری برای بانوان جهت مقابله با نوسانات سیاسی.